De wereld op ons bord
op zoek naar eerlijk voedsel voor iedereen

In DE WERELD OP ONS BORD wordt het wereldvoedselvraagstuk vanuit verschillende invalshoeken belicht. Aan de orde komen ondermeer:


- De wereldvoedselproductie
- De opmerkelijke rol van vlees, vis en soja
- De ongeziene neveneffecten van biobrandstoffen
- Hoe voedsel is ingebed in het vrije marktsysteem
- De druk op lokale voedselvoorziening
- De werkelijke prijs van voedsel
- Verborgen kosten voor de consument en grenzen
die systematisch worden overschreden

Deze aspecten worden met elkaar in samenhang gebracht en gerelateerd aan het recht op voedsel.

Prijs 7,50

DE WERELD OP ONS BORD handelt over een paradox:
Eén miljard mensen die kampen met honger en ondervoeding in een wereld, die meer dan genoeg voedsel produceert. Hoe is dit mogelijk?

DE WERELD OP ONS BORD is een informatiemap. In deze informatiemap hebben we geprobeerd de belangrijkste aspecten van het wereldvoedselvraagstuk op een rijtje te zetten. Het is als het ware het verslag van een zoektocht. Vandaar de ondertitel "op zoek naar eerlijk voedsel voor iedereen".

Centraal in de map staat DE WERELDMAALTIJD
DE WERELDMAALTIJD is de hoeveelheid voedsel die iedere wereldburger elke dag zou kunnen eten als de wereldvoedselproductie eerlijk zou worden verdeeld.
DE WERELDMAALTIJD laat zien: honger hoeft niet.

De invalshoeken zijn:
* KIJKEN IN SAMENHANG
* DE ROL VAN DE MARKT
* DE POSITIE VAN MENSEN EN MENSENRECHTEN

In DE WERELD OP ONS BORD hebben we geprobeerd te kijken in samenhang. Door dwarsverbanden zichtbaar te maken.
Hierdoor wordt een samenhang zichtbaar: een kijk dus voorbij het "ieder voor zich".

Drie voorbeelden uit de informatiemap.

Biobrandstof

Biobrandstof is vooral bekend geworden als milieumaatregel. Heel anders wordt het als ook andere aspecten in de discussie worden betrokken. Biobrandstof bijvoorbeeld duwt landbouw weg. Het gaat ten koste van de voedselproductie. Biobrandstof staat ook in relatie tot het grootschalig verdwijnen van oerbossen en de teloorgang van inheemse volksstammen. Biobrandstof is big business.

Om een verband met de wereldvoedselproductie te leggen

"ALS WE IN 2050 10% VAN DE MONDIALE ENERGIEBEHOEFTE UIT BIOBRANDSTOFFEN WILLEN HALEN, DAN HEBBEN WE DAAR HET EQUIVALENT
VAN DE TOTALE HUIDIGE LANDBOUWPRODUCTIE IN DE WERELD VOOR NODIG."

Niek Koning, landbouweconoom aan de Landbouwuniversiteit Wageningen

Soja

Soja wordt niet voor niets de wonderboon genoemd. Soja is eiwitrijk. Soja wordt verwerkt in vegetarisch voedsel. Maar ook: veel soja wordt onttrokken aan de voedselvoorraad. Soja wordt veel gebruikt voor veevoer. De grootschalige productie van soja zorgt voor milieuschade, grootschalige ontbossing, de onttrekking van grond aan de landbouw, de marginalisering van inheemse volksstammen. Etc. Ook voor soja geldt: het is big business.

Om een verband met het milieu te leggen:

ALS DE UITBREIDING VAN DE SOJATEELT ZOALS NU DOORGAAT, ZAL ER ROND 2020 NAAR VERWACHTING BIJNA 22 MILJOEN HA. SAVANNE EN TROPISCH BOS IN BRAZILIË, BOLIVIA, PARAGUAY EN ARGENTINIË ZIJN VERDWENEN

Vlees

Vlees wordt vooral gezien als belangrijk bestanddeel van onze "schijf van vijf". Heel anders wordt het als ook andere aspecten in ogenschouw worden genomen. Vlees onttrekt bv. maïs, graan en soja aan de voedselvoorraad. Vlees staat ook in een duidelijke relatie tot de achteruitgang van het milieu, tot grootschalige ontbossing, tot agressie ten opzichte van inheemse volksstammen, tot dierenleed.
Ook voor vlees geldt: het is handelswaar. Het is business.

Om een relatie met de wereldvoedselproductie te leggen:

WERELDWIJD WORDT MAAR LIEFST
16% VAN ALLE TARWE
64% VAN ALLE MAÏS
68% VAN ALLE GERST
45% VAN DE OVERIGE GRANEN
77% VAN ALLE SOJA
VERWERKT TOT VEEVOER

Zou in samenhang naar de productie, handel en consumptie van biobrandstoffen, soja en vlees worden gekeken, dan zou de wereld er heel anders uitzien.

De tweede invalshoek van DE WERELD OP ONS BORD is:

De rol van de markt

Biobrandstof, vlees, soja etc. zijn belangrijk. Maar het is ook: ze zijn rijk aan beláng. In de geglobaliseerde wereld van vandaag zó rijk en groot, dat ze verhinderen, dat er in samenhang naar zaken gekeken wordt. Er is sprake van oogkleppen. Er is uitsluiting. Belangen worden veilig gesteld haaks op mensen en de rechten van mensen.

Veel van wat zich op de markt afspeelt, onttrekt zich aan de waarneming van mensen. Het speelt zich af in "de eerste 90% van de keten", het gedeelte tussen productie en supermarkt.
De consument als "sluitstuk van de keten" heeft nauwelijks weet van wat zich elders en eerder heeft afgespeeld. "Het is de consument die het wil" is dan ook een drogreden

Wat we moeten weten: de markt is zo goed als blind. De marktkrachten zien slechts dat fragmentje mens dat "consument" wordt genoemd. "Consument" is daarbij zo'n beetje hetzelfde als "beurs" of "portemonnee".

Voor voedsel geldt hetzelfde. Op de markt is voedsel louter koopwaar. Voedsel gaat dan ook naar waar koopkracht is. Niet naar waar behoefte is, naar waar honger is.
Alleen voor wie genoeg geld heeft, is er plek op de markt.

Voor de markt maakt het niet uit of voedsel naar mensen gaat of als veevoer terecht komt in de magen van koeien, varkens of kippen. Of gebruikt wordt als brandstof voor het wagenpark van het rijkere deel van de mensheid.

Voor de markt maakt het niet uit of lucht, land, water en grondstoffen worden vervuild en verkwist. Het gaat hier om zogenaamde "externe kosten". Die zitten niet verwerkt in de prijs. De verrekening van deze kosten vindt elders plaats. Ze worden afgewenteld op de belastingbetaler.

Idem waardevolle kwaliteiten als zorgen, helpen, solidariteit, saamhorigheid, mededogen, liefde. Op de markt spelen ze geen rol. Tenzij er geld mee gemoeid is.
Hiermee komen we bij

De rol van mensen en mensenrechten

Het spreekt vanzelf, dat er in de maatschappij een kracht is,
die een adequaat tegenwicht vormt tegen de bijna blindheid van de markt.

Het positieve is: het instrumentarium hiervoor is er al!

Het recht op voedsel staat sinds 1948 in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Het ligt ook vast in het Internationaal Verdrag inzake Economische, Sociale en Culturele Rechten. 156 staten hebben inmiddels dit Verdrag ondertekend en zijn wettelijk gebonden aan de verplichtingen in dit Verdrag.

Er liggen dus wel afspraken, maar die worden niet echt nagekomen. Het punt is: landen worstelen vooral met de 'vrijmaking van de markt'. Ze zitten in een spagaat.

Het is hiér dat het kantelpunt zit. Het roer moet om.
Om de honger de wereld uit te helpen, zal de voedselproductie en -verdeling op een ander plan gebracht moeten worden.

Voedsel is te belangrijk om te worden over gelaten aan de "vrije" werking van de markt.

Het zijn overheden, die hier prioriteit horen te geven aan een samenhangend beleid op het gebied van voedselzekerheid, voedselsoevereiniteit en voedselverdeling.
Die zich actief moeten inzetten voor mensen en mensenrechten. Die grenzen moeten stellen als het welzijn van mensen nu en in de toekomst en het behoud van de natuur dit vereist.

DE WERELD ZOU ER HEEL ANDERS UITZIEN ALS HET WELBEVINDEN VAN CONCRETE MENSEN WERELDWIJD HET VERTREKPUNT ZOU VORMEN VOOR MET ELKAAR SAMENWERKENDE OVERHEDEN

De afgelopen jaren zijn er honderden miljarden euro's geïnvesteerd om de banken te redden. Zou het dan niet lukken om honger definitief tot het verleden te doen behoren?

Om het met de woorden in de informatiemap te zeggen:
GENOEG VOEDSEL VOOR IEDEREEN IS EEN KEUZE!

En om te eindigen met de tekst op de achterkant van de map
WAAR JE ENERGIE AAN GEEFT
DAT WORDT GROTER
DUS LATEN WE ENERGIE GEVEN
AAN WAT MOET GROEIEN

INHOUDSOPGAVE

1 de wereld op ons bord
2 voedselproductie en verdeling
3 de wereldmaaltijd genoeg voor iedereen
4 de impact van vlees
5 het verhaal achter de soja
6 voedsel of brandstof
7 stijgende voedselprijzen
8 voedselverspilling
9 honger in overvloed
10 we leven op te grote voet
11 handel in water
12 de werkelijke prijs van ons voedsel
13 naar een transformatie van de landbouw
14 genoeg voedsel voor iedereen is een keuze
15 de stad die een einde maakte aan honger
16 wereld in actie
17 voedselinitiatieven in nederland
18 organiseer een wereldmaaltijd